Założenia projektu
Kluczowe perspektywy
dla zmian placu Krakowskiego i terenów sąsiadujących:
- Życie miejskie - plac Krakowski jako ważna przestrzeń publiczna.
- Uczelnia w mieście - plac Krakowski jako styk miasta i Politechniki.
- Miasto dla młodych - plac Krakowski jako miejsce wchodzenia w dorosłość.
- Środowisko naturalne w mieście - plac Krakowski jako element błękitno zielonej infrastruktury.
- Wielokulturowość - plac Krakowski jako miejsce spotkania.
- Czasy niepewności -plac Krakowski jako miejsce wzmacniania miejskiej żywotności (rezyliencji).
- Nowa gospodarka plac Krakowski (oraz teren i obiekty po Remondisie i prawdopodobnie po PSP) jako miejsce eksperymentowania, prototypowania, propagowania i wdrażania elementów nowej gospodarki (gospodarka cyrkularna).
1. Życie miejskie – plac Krakowski jako ważna przestrzeń publiczna.
Jakich Gliwic chcemy? Przestrzeń publiczna miasta – do czego? Dla kogo? Co się w niej dzieje?
Czy Plac Krakowski to Kloppot dla miasta ;-)? Czy plac Krakowski może/powinien być gliwickim “drugim Rynkiem”? Jakie wartości powinny się tu manifestować? Jaka symbolika, przesłanie placu byłoby najlepsze? Czy jego zdolność do goszczenia różnorodnych wydarzeń jest do pogodzenia z “odbetonowaniem” i zazielenieniem? Jak plac – ze względu na możliwości funkcjonalne i znaczenie - łączy się z innymi ważnymi miejscami w mieście? Czy coś tu można zmienić/poprawić?
2.Uczelnia w mieście – plac Krakowski jako styk miasta i Politechniki.
Co to znaczy mieszkać w mieście uniwersyteckim? Jakich byśmy chcieli relacji z Politechniką?
Jakich korzyści byśmy oczekiwali? Jaka powinna być obecnie rola uniwersytetu? Czym może być dla mieszkańców Gliwic? Co może zaoferować jako instytucja/miejsca/ludzie/wspólnota? Co zrobić by wykorzystać potencjał Politechniki?
3. Miasto dla młodych – plac Krakowski jako miejsce wchodzenia w dorosłość.
Jak chcemy, żeby młodzi ludzie stawali się obywatelami miasta/regionu/Europy/Polski/świata? Jakimi obywatelami?
Czym jest dorastanie w mieście? Jakich nawyków, umiejętności, wiedzy dostarcza życie w Gliwicach? Czego młodym brakuje? Jakie wartości, jakimi sposobami chcielibyśmy im przekazać? Gdzie w mieście jest miejsce dla młodych ludzi? Czy skatepark jest czymś więcej niż tylko miejscem zabawy?
4. Środowisko naturalne w mieście – plac Krakowski jako element błękitno-zielonej infrastruktury.
Jak działać na rzecz lepszych warunków dla szeroko rozumianego życia w mieście? Jak wspierać bioróżnorodność wzmacniającą trwałość miejskich ekosystemów i poprawiającą jakość życia?
Jak gospodarować wodą w mieście? Rozbudowa Gliwic w początkach XX wieku nawiązywała do idei Miasta-Ogrodu. Obecnie mówimy o błękitno-zielonej infrastrukturze, mieście-gąbce zatrzymującej wody opadowe, czwartej przyrodzie, która sama się odradza i rekultywuje opuszczone przez ludzi miejsca, o renaturyzacji... Jak możemy wzmacniać i rozwijać “zielone dziedzictwo” Gliwic zmieniając plac i jego sąsiedztwo ?
Gliwice to miasto od swego zarania w znaczący sposób związane z wodą - rzeka w mieście jest niewykorzystaną zaletą, ale też możliwym zagrożeniem. Jak włączyć Kłodnicę w miasto, jak wzmocnić jej rolę w lokalnym ekosystemie a równocześnie uczynić bardziej dostępną dla mieszkańców? Czy chcemy/możemy przywrócić związek Placu Krakowskiego z wodą, z rzeką?
5. Wielokulturowość – plac Krakowski jako miejsce spotkań.
Historia naszego miasta to – jak w przypadku wielu miast - wzbogacające spotkania kultur. Na skutek obecnych migracji pojawiają się nowi Gliwiczanie – jak chcemy ich włączać w życie miasta, integrować? Jak możemy myśleć o demograficznej przyszłości miasta?
W trakcie rewolucji przemysłowej ekspansja Gliwic wiązała się ze znaczącym napływem nowych mieszkańców, pod koniec II Wojny Światowej ucieczka i wypędzenie dotknęło prawie 80% mieszkańców. Miasto zasiedlili uciekający i wypędzeni z dawnych Kresów, a także przybysze z innych regionów Polski, napływ nowych mieszkańców towarzyszył rónież powojennemu rozwojowi przemysłu. W ostatnich latach pojawiają się kolejne migracje – w większości uchodźcy z Ukrainy, ale także pracownicy, głównie z Azji. Jak w tym kontekście przedstawia się tożsamość lokalna? Czy pojawia się szansa na śiadomy powrót do miasta wielu kultur? Czy materialne, historyczne dziedzictwo może być pomocne w budowaniu miejskiej wspólnoty? Na ile możemy się identyfikować z dawnymi Gliwiczanami? Jak odczytujemy znaczenie Placu Krakowskiego i jego otoczenia w kontekście wielokulturowości? Jak chcemy rozwinąć tę narrację? Jak dać w niej miejsce nowym Giwiczanom?
6. Czasy niepewności – plac Krakowski jako miejsce wzmacniania miejskiej żywotności (rezyliencji).
Żyjemy w czasach rosnącej niepewności, nieprzewidywalnych kryzysów, wielu zagrożeń znanych i nieznanych.
Jak plac Krakowski może być pomocny w radzeniu sobie z zagrożeniami i skutkami nagłych, groźnych wydarzeń? Jak możemy w sytuacjach kryzysowych sobie nawzajem pomagać korzystając z tego miejsca? Jakie zasoby do uruchomienia w potrzebie mogłoby nam oferować to miejsce? Jak można by je rozwinąć? Rezyliencja miejska to również zdolność ludzi do aktywnego i skutecznego współdziałania w sytuacjach kryzysowych, umiejętności radzenia sobie bez zaplecza technologicznego, możliwości przetrwania i adaptacji do nowych, niespodziewanych sytuacji.
7. Nowa gospodarka – plac Krakowski (i teren po Remondisie) jako miejsce eksperymentowania, prototypowania, propagowania i wdrażania elementów nowej gospodarki.
Gospodarka obiegu zamkniętego, upcyclinkg, degrowth, ekonomia społeczna, ekonomia troski – to koncepcje, które w mniejszym lub większym stopniu kwestionują dotychczasowy model gospodarczy. Kontynuacja “business as usual” czyli neoliberalnego kapitalizmu, nastawionego na akumulację, ciągły wzrost gospodarczy i maksymalizację zysków ekonomicznych nie tylko pogłębia nierówności, ale zagraża już podstawom biologicznego życia ludzi i znacznej części istot pozaludzkich. Zmiana jest nieunikniona, kwestią wyboru pozostaje jedynie to, czy nastąpi w sposób w miarę kontrolowany, poprzez przebudowę gospodarki w sytuacji możliwej jeszcze sterowności, czy będzie niekontrolowanym efektem kolejnych wielowymiarowych kryzysów. Transformacja społeczno-środowiskowa musi zachodzić równocześnie w różnych sferach i na różnych poziomach, obejmując nie tylko gospodarcze ale i kulturowe wzorce miejskiego życia, przy czym konieczne jest aby działo się to w obrębie aktualnego systemu, co prowadzi do konieczności szukania modyfikacji, kompromisów, ale też działań równoległych. Jaką rolę w tej transformacji może odegrać plac Krakowski? Uczelnia? Czy teren po Remondisie może być katalizatorem pożądanych zmian?
Zachowanie i przekształcanie zamiast wyrzucania
Na Placu Krakowskim w Gliwicach chcemy w możliwie dużym stopniu zachować to, co już istnieje. Już na etapie wstępnych rozważań bierzemy pod uwagę ponowne wykorzystanie w pewnym stopniu materiałów i elementów znajdujących się na placu — takich jak betonowa posadzka czy trybuny — aby nie marnować tego, co wciąż jest w dobrym stanie, i jednocześnie działać bardziej ekologicznie
Betonowe płyty posadzki są w dobrym stanie, nadają się do wykorzystania a żelbetowe trybuny, jeśli ekspertyzy techniczne potwierdzą ich dobry stan – mogą zyskać nowe życie i znaczenie. Zazielenione i zacienione, wyposażone w wygodne siedziska mogą służyć jako miejsce do przyjemnego spędzania czasu. To podejście wpisuje się w ideę postwzrostu i reusingu – filozofię odpowiedzialnego projektowania, w której liczy się troska o to, co mamy, naprawa zamiast burzenia i świadome gospodarowanie zasobami.
Współczesna urbanistyka i architektura coraz częściej odchodzi od logiki nieustannego wzrostu i tworzenia nowych rzeczy, skłaniając się w stronę praktyk opartych na ponownym wykorzystaniu tego, co już istnieje. Zamiast usuwać ślady przeszłości, projektowanie postwzrostowe koncentruje się na utrzymywaniu i adaptacji, z minimalnym przekształcaniem – działaniach, które zmniejszają ilość odpadów, emisji, ograniczają zużycie materiałów i energii.
Zachowanie betonowych płyt i żelbetowych trybun na Placu Krakowskim nie jest kompromisem, ale świadomym wyborem etycznym i ekologicznym a także symbolicznym. Ponownie wykorzystane materiały lub istniejące elementy wyposażenia, po renowacji lub poprawieniu zachowują swoją funkcję użytkową a nie stają się trudnym do zagospodarowania odpadem. Zacienienie trybun pergolami z roślinnością poprawi mikroklimat miejsca, a jednocześnie będzie wyrazem idei miejskiej gospodarki cyrkularnej - myślenia o mieście jako o przestrzeni, która odnawia się jak ekosystem, poprzez transformację tego co jest. W efekcie Plac Krakowski może stać się przykładem przestrzeni, gdzie trwanie spotyka się ze zmianą, a troska o miejsce przybiera formę dobrego wykorzystania już istniejących dóbr, ich naprawy lub przekształcania a nie wyrzucania.
Dlaczego zatem nie proponujemy zachowania urządzeń skateparku? Mieliśmy taki zamiar, ale rozmowy z użytkownikami przekonały nas, że ta inwestycja od początku była obarczona błędami projektowymi (uwagi użytkowników zostały zignorowane) i użyteczność istniejących urządzeń jest mocno ograniczona. Być może uda się wykorzystać ich fragmenty w finalnym projekcie. Pokazujemy także koncepcje, w których, w różnym zakresie są wyburzane trybuny. Zawsze warto przyjrzeć się i rozważyć co może być skutkiem (również w postaci utraty możliwości innego zagospodarowania miejsca) przy różnych sposobach działania, aby ostatecznie podjęte decyzje projektowe były najlepsze.
Aby przekazać nam swoje uwagi, przemyślenia i odczucia - zapraszamy na stronę https://plackrakowski.pl/ - można tam zostawić komentarze dla wszystkich stref w każdej konfiguracji. Można też wysłać maila na adres urbanlabgliwice@gmail.com lub przyjść na spotkanie lub dyżur (tu grafik dyżurów https://slaskiurbanlab.pl/kalendarz) i porozmawiać z nami osobiście.
NAWIGACJA
część wstępna:
Wprowadzenie
Wyniki badan i wytyczne projektowe
Założenia projektu (strona, na której jesteś)
Konfiguracje placu
tematy szczegółowe:
Zieleń na placu
Wydarzenia, imprezy, targ, gastronomia
Relacja miasto-politechnika
Rekreacja
Skatepark
Kwestia pomnika
